G—NEWS (DILI) — Foin lalais Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão hala’o vizita ofisiál loron rua ba Singapura, (loron 14 – 15 de Julho 2025). Iha Oprtunidade ne’e Xefe Governu Timor-Leste apresia ho prontidaun singapura ninian hdi apoia Timor-Leste iha faze preparasaun hodi tama sai membru plenu ASEAN.
“Hau apresia oprtunidade atu reafirma ita nia relasaun bilaterál ne’ebé forte no atu troka hanoin kona-ba dezenvolvimentu rejional” PM Xanana afirma lia ne’e iha ámbitu enkontru bilaterál Xefe Governu Timor-Leste, Xanana Gusmao ho Xefe Estadu Singapura, Tharman Shanmugaratnam iha Istana Villa Singapura, iha segunda (14/07/2025).
PM Xanana hato’o obrigadu bá Prezidente Tharman Shanmugaratnam tanba simu delegasaun iha reuniaun bilaterál ne’e no haksolok.
PM Xanana rekoñese, iha tinan barak nia laran, Singapura fó apoiu importante iha administrasaun públika, formasaun téknika no governasaun bá Timor-Leste…Timor-Leste hein atu harii iha fundasaun ida-ne’e no identifika área foun sira kooperasaun nian inklui komérsiu, investimentu, infraestrutura no edukasaun.
“Ami agradese ba Singapura nia apoiu, partikularmente iha kapasitasaun no kooperasaun teknika. ASEAN importante tebes ba ita nia rejiaun nia dame no progresu no ita iha kompromosiu atu kontribui ba ninia susesu,” sita PM Xanana.
Sikun seluk, PM Xanana hasoru mós ninia omólogu, Primeiru Ministru Singapura Lawrence Wong. Iha sorumutu ne’e Xefe Governu Singapura afirma sei intensifika Singapura ninia apoiu ba kapasitasaun governu Timor-Leste nian bainhira adere ba Asean nu’udar membru plenu.
Primeiru Ministru Singapura Lawrence Wong hatete, PAKOTE Apoiu prontidaun Asean Singapura-Timor-Leste ne’ebé agora koñesidu nu’udar pakote Stars (eStars) ne’ebé hadi’a ona, sei fornese asisténsia ne’ebé personalizadu atu ajuda nasaun Sudeste Aziátiku ne’e kumpre rekizitu sira atu adere ba akordu ekonómiku xave sira Asean nian.
PM Wong hateten pakote ne’ebé atualizadu ne’e sei inklui mós formasaun ne’ebé aliña ho Timor-Leste nia prioridade dezenvolvimentu nasionál, nune’e mós programa dezenvolvimentu lideransa no bolsa estudu ba futuru líder timoroan sira.
“Timor-Leste nia adezaun oin mai ba Asean hanesan marku signifikativu ida, tantu ba ita-boot nia nasaun no ba Asean. Singapura hein atu simu ita-boot ho laran ksolok iha família Asean. No ami sei kontinua hamriik hamutuk ho ita-boot iha viajen ida-ne’e,” deklara PM Wong dirije direta ba PM Xanana.
Sekuénsia seluk, Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão oferese Ai-kameli-oan hamutuk hun 60 bá Singapura.
Serimónia entrega ai kameli-oan hirak ne’e hala’o iha Salaun Pan Pacific Hotel iha ámbitu almosu hamutuk ne’ebé oferese hosi Primeiru-Ministru Singapura nian, Lawrence Wong, domingu (14/07/2025) no kuda iha Gardens by the Bay, Segunda (15/07/2025).
Molok entrega, Embaixadór Timor-Leste iha Singapura, Alexandre Tilman introdús bá Primeiru Ministru Singapura, Lawrence Wong katak, ai kameli hirak ne’e hanesan prezente bá Singapura ne’ebé komemora tinan 60 independénsia.
Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão hala’o vizita bá Cora Enviroment iha Singapura, Tersa (15/07/2025).
Cora Environment mak iha liña frente bá solusaun ambientál sustentável sira iha Singapura ne’ebé komprometidu atu hasa’e kualidade moris liu-hosi servisu bá jestaun lixu nian ne’ebé kompreensivu no inovativu.
Cora Environment Servisu bá seitór munisípiu, industriál no komersiál ne’ebé iha esperiénsia liu dékada rua no agora daudaun atende kliente liu 400,000.
Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão hetan oportunidade hodi hatoo diskursu iha Eskola Estudu Internasionál S. Rajaratnam (RSIS) ho tema “Timor-Leste no ASEAN: Kapítulu Foun iha Rejiaun Nia Istória”.
Primeiru-Ministru Xanana Gusmão reflete kona-ba instabilidade globál no erozaun norma internasionál sira, hodi subliña importánsia kooperasaun rejionál, pás, no solidariedade. Nia destaka Timor-Leste nia viajen hosi konflitu ba demokrasia no espresa kompromisu maka’as ba valór sira ASEAN nian — inklui soberania, naun-interferénsia, no direitus umanus.
Nia reafirma Timor-Leste nia prontidaun no determinasaun atu adere ba ASEAN, la’ós de’it nu’udar membru, maibé nu’udar kontribuinte ativu ba pás rejionál, prosperidade, no reziliénsia. Nia elojia ASEAN nia unidade no diplomasia iha mundu ne’ebé fraturadu no husu ba kooperasaun rejionál ne’ebé klean liu atu asegura katak laiha nasaun ida maka husik hela iha kotuk.
Sikun seluk, Professór Tommy Koh hosi Singapura oferese livru ne’ebé nia rasik edita ho Títulu “Fifty Secrets Of Singapore’s Success” bá Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, tersa (15/06/2025).
Tommy Koh hanesan belun di’ak ne’ebé sempre fó-hanoin di’ak bá Primeiru-Ministru, Xanana Gusmão kona-bá modelu dezenvolvimentu sustentável. Serimónia entrega ne’e hala’o iha ámbitu almosu hamutuk entre Primeiru-Ministru ho Professór Tomy Koh iha Hotel Pan Pacific Singapura.
Iha tersa (15/07/2025), Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão hala’o mós vizita bá Konsellu Dezenvolvimentu Habitasaun Singapura nian iha Toa Payoh. Iha vizita ne’e Primeiru-Ministru simu hosi Vise-CEO, Thomas Seow no Vise-Diretór, Lui Wen Quing.
Falta fulan balun tan iha tinan ne’e, Timor-Leste hein bá adezaun formál iha Simeira bá dala-47 hanesan marku importante ida bá povu Timorense ho nia fatin iha Sudeste Aziátiku.
Durante vizita ofisial no reuniaun bilateral nasaun rua, PM Xanana hetan akompañamentu hosi hosi Vise-Primeiru-Ministru no Ministru Koordenadór Assuntus Ekonómikus no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay; Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun, Bendito dos Santos Freitas; Vise-Ministra bá Assuntu ASEAN, Milena Maria da Costa Rangel; Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál, Expedito Dias Ximenes; Embaixadór Timor-Leste iha Singapura, Alexandre Tilman no Xefe Gabinete Primeiru-Ministru, Elizabeth Exposto.

















loading="lazy" />