Númeru ema mate tanba rai-nakdoko iha Myanmar atinje liu 2.000, ekipa SAR hosi nasaun oioin to’o

Fonte: BBC Indonézia | Tradutor: Amito Qonusere Araújo

IMAJEN REUTERS: Membru ekipa peskiza no salvamentu ida buka vítima sira entre edifísiu ida nia rahun iha Mandalay, Myanmar, 31 Marsu 2025.
IMAJEN REUTERS: Membru ekipa peskiza no salvamentu ida buka vítima sira entre edifísiu ida nia rahun iha Mandalay, Myanmar, 31 Marsu 2025.
banner 120x600
329 Views

G—NEWS (INTERNASIONAL) — Esforsu hodi buka vitima rai nakdoko iha Myanmar kontinua ho tulun husi ekipa SAR husi nasaun oin-oin hafoin rai nakdoko ho magnitude 7.7 akontese iha Sesta (28/03).

Sobrevivente na’in haat hasai hosi rai-rahun edifísiu eskola ida nian iha zona Sagaing nian besik episentru. Sira konsege moris durante oras 60 resin hafoin rai-nakdoko akontese ba dala uluk.

banner 325x300

Maibé, ema atus resin seluk maka fiar katak sei dadur hela iha Myanmar no Tailándia.

Rai-nakdoko ne’e mós hamate ema na’in 2.056 no harahun parte barak hosi Mandalay – sidade boot daruak iha Myanmar ho ema millaun 1,5 resin no kilómetru 60 hosi episentru noroeste hosi sidade Sagaing.

Aleinde ne’e, rai nakdoko ne’e mós halo ema na’in 3.900 kanek no ema na’in 270 lakon.

Organizasaun Mundiál Saúde (OMS) fó sai ona apelu urjente ida ba komunidade internasionál hodi fó ajuda ho dolár millaun 8 (Rp132,4 biliaun) hodi kombate rai-nakdoko iha Myanmar. Porta-vós OMS nian ida relata katak ospitál barak maka hetan destruisaun no nakonu iha nasaun.

Nasaun oioin hatán ba apelu ba asisténsia iha Myanmar.

Indonézia, tuir ministru Negósiu Estranjeiru Sugiono, haruka ajuda ho forma Ekipa Buska no Salvamentu Urbanu (USAR), Ekipa Médiku Emerjénsia (EMT) no ekipamentu lojístika ho valór dolar amerikanu millaun ida.

Indonézia mós haruka Ekipa Avansa hamutuk ema na’in 17 no asisténsia lojístika uza aviaun Hercules 1 husi Baze Forsa Aérea Halim Perdana Kusuma, Jakarta, Segunda (31/03).

Pesoál TNI hamutuk 608 ne’ebé nu’udar membru Task Force Ajuda Umanitária ba Myanmar sei liberta husi Prezidente Prabowo Subianto iha Baze Forsa Aérea Halim Perdana Kusuma, Kinta (03/04).

Nasaun sira seluk inklui:

  • Xina fornese ajuda umanitária ho valór yuan millaun 100 (Rp. biliaun 229) no haruka ekipa peskiza no salvamentu ida ho membru 82.
  • Ekipa ho membru 51 ne’e to’o iha Myanmar husi Hong Kong iha Domingu (30/03).
  • Índia haruka aviaun sira ne’ebé tula ekipa sira peskiza no salvamentu nian no fornesimentu emerjénsia sira nian
  • Ministériu Negósiu Estranjeiru Malázia nian hatete katak sei haruka ekipa ida ho membru na’in 50 hodi apoia operasaun sira tulun nian ba dezastre sira.
  • Filipina, Vietname, Irlanda, Koreia-Súl, Rúsia, Nova Zelándia no EUA mós haruka ekipa salvamentu nian.
  • Sekretáriu Negósiu Estranjeiru Reinu Unidu nian, David Lammy, promete £10m hodi ajuda “sira ne’ebé presiza liu” Falta maka’as ekipamentu nian, rede komunikasaun sira ne’ebé ladún di’ak no estrada no ponte sira ne’ebé hetan estragu difikulta ona buka sobrevivente sira.

Rezidente lokál sira iha área oioin hatete ba BBC katak sira tenke ke’e rai-rahun sira hodi buka sobrevivente sira ho sira nia liman mamuk.

Junta militár Myanmar nian ne’ebé hadau podér iha tinan 2021 la kontrola ona parte boot nasaun nian hafoin funu sivil tinan haat hasoru grupu rebelde sira.

Maski iha apelu sira ba asisténsia internasionál hosi junta, nia kontinua hala’o atake aéreu sira no atake sira ho drone hasoru grupu armadu sira.

Esforsu resgate sira hala’o dezde loron-sesta (28/03) no ajuda internasionál sira hahú tama ona iha Myanmar.

Estragu sira iha auto-estrada prinsipál ne’ebé liga Yangon, kapitál Naypyidaw ho Mandalay hamosu perturbasaun maka’as iha transporte, hatete hosi ajénsia umanitária ONU nian, OCHA.

Iha mós falta ba fornesimentu médiku sira inklui kaixa primeiru sokorru nian, saku raan nian, anestéziku sira, ai-moruk esensiál sira no tenda sira ba traballadór saúde sira, haktuir hosi ajénsia.

Iha loron-sábadu (29/03), ekipa salvamentu sira iha Munisípiu Sintkai iha Distritu Kyaukse, Mandalay, hasai ema lubuk ida ne’ebé dadur iha eskola privadu ida nia rahun. Ema na’in-neen—feto na’in-lima no mane ida—mate bainhira ekipa salvamentu sira to’o. Entre vítima sira maka estudante sira, profesór sira no funsionáriu sira eskola nian.

Falta ekipamentu nian halo neneik tebes esforsu sira salvamentu nian, hatete hosi traballadór ida ba BBC Burmese. “Ami depende de’it ba ekipamentu ne’ebé ami iha. Ami tenta ona durante oras barak atu hasai feto ida ne’ebé maka dadur iha eskola ida nia rahun okos.”

Traballadór ida seluk iha Mandalay hatete ba korespondente BBC nian iha Yangon katak komunikasaun kuaze imposivel.

“Buat prinsipál maka ami laiha internet, ami laiha telefone, entaun susar tebes atu halo ligasaun. Ekipa salvamentu sira to’o ona. Maibé ami lahatene sira atu bá ne’ebé, tanba telefone la funsiona.”

Mandalay nia rezidente ida hatete katak ema sira halo sira nia di’ak liu iha situasaun kaótiku.

“Laiha koordenasaun iha esforsu sira salvamentu nian, laiha ema ida maka lidera sira, ka hatete ba sira saida maka tenki halo. Ema lokál sira husik hela atu defende sira-nia an rasik. Karik sira hetan mate-isin sira iha rai-rahun sira, sira lahatene atu haruka sira ba ne’ebé; ospitál sira nakonu no labele hasoru,” rezidente ne’e hatete.

Junta militár kalkula númeru edifísiu sira ne’ebé hetan estragu iha rejiaun Mandalay, episentru hosi rai-nakdoko, liu 1.500.

Enerjia sira ne’ebé mate halo situasaun sai aat liután, no responsável sira Myanmar nian hatete katak bele lori loron barak hodi restaura eletrisidade.

Aeroportu Mandalay la funsiona tanba pista hetan estragu tanba rai-nakdoko.

Konsellu militár hatete katak serbisu ona hodi hahú fali operasaun sira no ospitál temporáriu sira, kampu sira asisténsia médiku nian no abrigu sira harii ona iha ne’ebá.

Junta militár hala’o nafatin atake sira

Iha kondisaun sira-ne’e nia leet, junta militár lansa nafatin atake aéreu sira hasoru grupu rebelde sira.

BBC Burmese konfirma katak ema na’in hitu mate iha atake aéreu hasoru Naungcho, iha Estadu Shan. Atake ne’e akontese maizumenus tuku 3:30 lokraik. oras lokál, la to’o oras tolu hafoin rai-nakdoko ne’e akontese.

Grupu rebelde pró-demokrasia sira ne’ebé luta hodi hasai militár sira hosi poder fó sai ona kona-ba atake aéreu sira hasoru sidade Chang-U iha rejiaun sentrál Sagaing, episentru hosi rai-nakdoko. Iha mós informasaun sira kona-ba atake aéreu sira iha zona sira besik fronteira Tailándia nian.

Relatór espesiál ONU nian kona-ba direitus umanus iha Myanmar, Tom Andrews, husu ba junta atu hapara atake sira.

“Problema maka agora daudaun iha nafatin operasaun militár ida… Atake sira hosi junta militár”, nia hatete ba BBC.

“Ha’u husu ba junta atu para, atu hapara nia operasaun militár sira hotu. Ida-ne’e maka absolutamente indignante no inaseitavel.”

Rai-nakdoko neʼe akontese iha neʼebé?

Episentru hosi rai-nakdoko lokaliza iha kilómetru 16 hosi noroeste hosi sidade Sagaing, iha Myanmar, haktuir hosi dadus hosi Servisu Jeolójiku Estadus Unidus nian (USGS).

Fatin ne’e besik ba sidade boot daruak iha Myanmar, Mandalay, ne’ebé iha populasaun besik ema millaun 1,5. Fatin ida-ne’e besik kilómetru 100 ba norte hosi kapitál Naypyidaw.

Rai-nakdoko dahuluk akontese iha loron 28 fulan-Marsu, maizumenus tuku 12:50 lokraik. oras lokál, tuir dadus USGS nian. Rai-nakdoko ida akontese minutu 12 liutiha, ho magnitude 6.4.

Episentru hosi rai-nakdoko daruak maka iha kilómetru 18 hosi súl hosi sidade Sagaing, iha Myanmar.

Tuir modelajen ne’ebé hala’o hosi USGS, kalkula katak rai-nakdoko ne’e hamate ona ema rihun ba rihun. Estimativa hanesan halo hosi Pager, sistema automatizadu ida hosi Levantamentu Jeolójiku Estadus Unidus nian.

Impaktu husi rai-nakdoko iha Tailándia

Impaktu husi rai-nakdoko ne’e sente iha nasaun viziñu sira, hanesan Xina no Tailándia.

Iha Bangkok, Tailándia, vídeo sira ne’ebé sirkula iha mídia sosiál hatudu bee suli sai hosi piscina ida iha uma-kakuluk no suli ba dalan sira iha kraik.

To’o agora ema na’in 19 maka mate iha Bangkok tanba rai-nakdoko. Iha mós ema na’in 30 kanek no ema na’in 78 lakon iha sidade, haktuir hosi Governu Metropolitanu Bangkok nian.

Rai-nakdoko ne’e halo mós edifísiu governu ida ne’ebé sei konstrui hela besik Parke Chatuchak, iha Bangkok, monu.

Iha post ida iha Facebook, hatete katak iha traballadór hamutuk 320 resin iha fatin ne’ebá iha momentu akontesimentu nian.

Fiar katak iha nafatin traballadór konstrusaun na’in 75 ne’ebé maka dadur iha rai-rahun sira.

Ekipa salvamentu sira serbisu hela hodi hasai seksaun ne’ebé monu uza ekipamentu pezadu sira. Sira hatete katak sira sei kontinua tenta “hodi salva ema barak nia moris”.

Bui Thu, jornalista ida hosi BBC ho sede iha Bangkok, hatete ba BBC World Service katak nia tein hela iha uma bainhira akontese rai-nakdoko dahuluk.

“Ha’u nervozu tebes, ha’u pániku tebes,” nia hatete.

“Ha’u lahatene saida maka kauza ida-ne’e tanba, ha’u hanoin, liu ona dékada ida dezde Bangkok hetan rai-nakdoko maka’as tebes hanesan ne’e”.

“Iha ha’u nia apartamentu, ha’u haree de’it didin sira nakfera no bee sulin hosi piscina no ema hakilar.”

Hafoin rai-nakdoko, nia ho ema barak seluk halai ba dalan.

“Ami tenta de’it atu komprende saida maka akontese,” nia hatete.

“Edifísiu sira iha Bangkok la dezeña atu tahan rai-nakdoko sira, tanba ne’e ha’u hanoin katak tanba ne’e maka ha’u hanoin sei iha estragu boot sira.”

Rai-nakdoko sira akontese beibeik liu iha Myanmar kompara ho Tailándia.

Entre tinan 1930 no 1956, akontese rai-nakdoko boot neen ho magnitude 7,0 besik iha Falha Sagaing, ne’ebé hale’u sentru nasaun nian, fó sai ajénsia notisioza AFP, hodi sita USGS.

‘Vítima sira akumula’ iha ospitál sira Myanmar nian

Responsável ida hosi Myanmar hatete ba ajénsia notísia AFP katak ospitál boot ida iha kapitál Naypyidaw sai hanesan “área vítima boot ida” hafoin rai-nakdoko.

Estrada sira ne’ebé hale’u hetan estragu tanba rai-nakdoko no dalan ba ospitál ne’e nakonu hotu.

Iha ospitál ho kama 1,000, ema kanek sira hetan tratamentu iha dalan liur, IV drips pendente iha sira nia karreta.

Ema balun haree hanesan hamnasa ho moras, enkuantu sira seluk toba metin bainhira parente sira koko atu fó kmaan ba sira.

Konsellu militár Myanmar nian mós hatete katak ospitál sira ne’ebé maka administra hosi Governu iha Mandalay, Sagaing no Naypyidaw nakonu ho pasiente sira ne’ebé hetan kanek iha rai-nakdoko no Governu apela ba públiku atu fó raan ba pasiente sira.

Dezenvolvedor propriedade koñesidu ida hatete katak nia propriedade barak maka rahun, edifísiu barak maka monu, no situasaun aat tebes iha Mandalay.

Konsellu militár Myanmar nian deklara estadu emerjénsia iha Sagaing, Mandalay, Magway, Bago, Estadu Shan Orientál no Naypyidaw.

Agora sira fó prioridade ba investigasaun sira estragu nian no esforsu sira salvamentu nian iha área sira-ne’ebá.

Tanba saida mak susar atu hetan informasaun husi Myanmar?

Informasaun atualizadu diretamente hosi Myanmar susar atu hetan, liuliu tanba Myanmar ukun hosi junta militár ida dezde golpe Estadu iha 2021. Governu ezistente kontrola kuaze rádiu lokál, televizaun, imprensa no mídia online hotu-hotu. Uzu internet nian mós hetan restrisaun.

Liña komunikasaun sira mós parese la funsiona tanba BBC la konsege kontaktu ajénsia sira ajuda nian iha terrenu.

 

relavante